Khái quát lịch sử Nhật Bản qua từng thời kỳ (Phần 1)

Bạn muốn du hành quay ngược thời gian và khám phá những bí ẩn của lịch sử Nhật Bản? Hãy cùng Ngoại ngữ Trí Nhân tìm hiểu về những sự thật về xứ sở Phù Tang này trong bài viết dưới đây.

1. Lịch sử Nhật Bản thời Thời Sơ sử

    Nhật Bản thời kỳ đồ đất nung (15000 – 5000 năm TCN)

    Vào thời kỳ này, trên đất nước Nhật Bản đã xuất hiện những bộ tộc người nguyên thủy sinh sống theo lối sống du mục, chủ yếu dựa vào săn bắt và hái lượm. Họ sử dụng các công cụ được chế tác từ đá, xương và gỗ. Một điểm nổi bật là trong giai đoạn này, người Nhật đã biết làm gốm thô sơ, phục vụ cho việc nấu nướng và cất giữ đồ đạc.

    Nhật Bản thời kỳ Jomon (13000 – 300 năm TCN)

    Thời đại lịch sử Nhật Bản tiếp theo là Jomon, được đặt tên theo loại đồ gốm trang trí hình xoắn thừng bằng cách ràng những dây buộc xung quanh trước khi nung gốm, là giai đoạn chứng kiến sự chuyển đổi quan trọng trong lối sống của người Nhật. Từ nền văn minh săn bắt hái lượm, họ chuyển sang trồng lúa nước và định cư, hình thành nên những cộng đồng địa phương đầu tiên. Những ngôi nhà nhỏ được dựng lên từ tre và gỗ, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội.

    Nhật Bản thời kỳ Yayoi (300 TCN – 250 SCN)

    Đánh dấu bước nhảy lịch sử phát triển của Nhật Bản trong lĩnh vực nông nghiệp. Lúa nước được trồng phổ biến ở các vùng đầm lầy đất phù sa, trong khi kê, lúa mạch và lúa mì được trồng ở những vùng đất cao hơn. Nhờ kỹ thuật canh tác tiên tiến và công cụ bằng đồng, thiếc và sắt du nhập từ lục địa châu Á, năng suất cây trồng tăng cao, tạo nền tảng cho sự phát triển của xã hội.

    Nhờ sự phát triển kinh tế dẫn đến sự phân hóa xã hội rõ rệt. Tầng lớp quý tộc, với vai trò lãnh đạo và sở hữu nhiều đất đai, dần hình thành. Cùng với đó, tầng lớp nông dân và thợ thủ công cũng xuất hiện, tạo nên cấu trúc xã hội phức tạp hơn sơ với thời kỳ Jomon.

    Bên cạnh đó, thời kỳ Yayoi cũng chứng kiến sự xuất hiện của các công trình kiến trúc lớn, tiêu biểu là các ngôi mộ hình nấm “kofun”. Những ngôi mộ này là nơi chôn cất của tầng lớp quý tộc, thể hiện sự phân biệt giai cấp và niềm tin tâm linh của người Yayoi.

Cụm lăng mộ Mozu-Furuichi Kofun ở Osaka, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới

là một ví dụ điển hình cho các ngôi mộ hình nấm “kofun”.

2. Lịch sử Nhật Bản Thời Cổ Đại

    Nhật Bản thời kỳ Kofun (250 – 538)

    Bắt đầu cuối thế kỷ III – đầu thế kỷ VI xuất hiện các Gò Mộ. Vương quốc Đại hòa (Yamato), với vai trò thống trị, mở rộng ảnh hưởng sang bán đảo Triều Tiên, dẫn đến xung đột với Trung Quốc. Năm 404, Trung Quốc yêu cầu Nhật Bản thần phục, nhưng yêu cầu này bị bác bỏ, thể hiện sự tự chủ và sức mạnh của Yamato.

    Cũng trong thời kỳ này, Phật giáo du nhập từ Trung Quốc vào Nhật Bản, mang theo những ảnh hưởng lớn về văn hóa và tín ngưỡng. Phật giáo dần trở thành tôn giáo chính thống của Nhật Bản, góp phần hình thành hệ thống tư tưởng và giá trị mới.

    Nhật Bản thời kỳ Asuka (538 – 710)

    Đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ về văn hóa và chính trị trong lịch sử phát triển của Nhật Bản. Đây là giai đoạn Nhật Bản tiếp nhận nhiều ảnh hưởng từ văn hóa Trung Quốc, đặc biệt là Phật giáo và hệ thống luật pháp. Phật giáo du nhập từ Trung Quốc, nhanh chóng trở nên phổ biến và tác động sâu sắc đến đời sống xã hội, nghệ thuật, kiến trúc và văn học Nhật Bản.

    Thái tử Shotoku Taishi đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá Phật giáo. Ông đã cho xây dựng nhiều chùa chiền, dịch kinh Phật sang tiếng Nhật, góp phần đưa Phật giáo trở thành quốc giáo của Nhật Bản. Hệ thống luật pháp Trung Quốc cũng được áp dụng, cùng với việc mời các học giả Trung Quốc sang giảng dạy, đã thúc đẩy sự phát triển tri thức và luật pháp của Nhật Bản.

    Sự giao thoa văn hóa với Trung Quốc không làm mất đi bản sắc riêng của Nhật Bản. Ngược lại, nó kích thích sự sáng tạo và phát triển văn hóa độc đáo, kết hợp hài hòa giữa truyền thống Nhật Bản và ảnh hưởng Trung Hoa.

3. Lịch sử Nhật Bản Thời Trung Cổ

    Nhật Bản thời kỳ Nara (710 – 794)

    Năm 710, Thiên hoàng Shomu dời đô từ Osaku đến Nara, chính thức mở ra thời kỳ Nara (710 – 794). Đây là giai đoạn quan trọng đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ về văn hóa, luật pháp và tôn giáo trong lịch sử đất nước Nhật Bản, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Trung Quốc.

    Năm 718, bộ luật Ritsuryo được hoàn thành, dựa trên mô hình luật pháp Trung Quốc. Đây là bộ luật đầu tiên của Nhật Bản, quy định chi tiết về các lĩnh vực chính trí, kinh tế, xã hội và văn hóa, góp phần củng cố trật tự và thống nhất quốc gia.

    Đạo Phật phát triển mạnh mẽ trong thời kỳ Nara, trở thành tôn giáo chính thống của Nhật Bản. Nhiều chùa chiền được xây dựng, tiêu biểu là chùa Todaiji với tượng Phật Thích Ca bằng đồng lớn nhất thế giới. Phật giáo ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tinh thần, nghệ thuật và kiến trúc của Nhật Bản.

    Nhật Bản thời kỳ Heian (794 – 1185)

    Năm 794, Thiên hoàng Kanmu dời đô từ Nara đến Heian-kyo (nay là Kyoto), mở ra thời kỳ Heian (794 – 1185) đầy biến động. Lịch sử Nhật Bản thời kỳ này được chia thành ba giai đoạn : sơ kỳ, trung kỳ và hậu kỳ, mỗi giai đoạn mang những đặc điểm riêng biệt về chính trị, văn hóa và xã hội.

•     Sơ kỳ Heian (794 – 967) được đánh dấu bởi sự thịnh vượng và đỉnh cao quyền lực của triều đình Heian dưới thời Thiên hoàng Kanmu và các vị vua kế nhiệm. Hệ thống luật pháp Ritsuryo được hoàn thiện, củng cố trật tự xã hội và bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh sự thịnh vượng, mầm mống suy thoái đã bắt đầu xuất hiện.
•     Sang đến trung kỳ Heian (967 – 1185), quyền lực triều đình suy yếu, các gia tộc quý tộc (kuge) và lãnh chúa địa phương (shugo) tranh giành ảnh hưởng. Chế độ Sesshō (摂政) và Kanpaku (関白) được thành lập, tập trung quyền lực vào tay các nhiếp chính. Hệ thống Shōen (荘園) phát triển, tạo ra một nền kinh tế tập trung.
•     Hậu kỳ Heian (1185 – 1192) chứng kiến sự sụp đổ hoàn toàn của triều đình Heian sau nhiều cuộc tranh giành quyền lực giữa các gia tộc samurai. Minamoto no Yoritomo chiến thắng, thành lập Mạc phủ Kamakura, mở ra thời kỳ thống trị của các võ sĩ.

    Về văn hóa, đây là thời kỳ phát triển rực rỡ, đặc biệt là văn học (Genji Monogatari), nghệ thuật (kiến trúc Phật giáo, waka) và phong tục tập quán (trà đạo, Origami). Heian cũng mang đậm dấu ấn Phật giáo và thẩm mỹ tinh tế, thanh tao.

    Về xã hội, hệ thống giai cấp được phân biệt rõ ràng, samurai dần trở thành lực lượng chủ đạo. Vai trò của phụ nữ, đặc biệt là tầng lớp quý tộc, trong văn hóa và nghệ thuật được ghi nhận. Kinh tế phát triển, đặc biệt là nông nghiệp và thủ công nghiệp.

(Còn tiếp)

Nguồn tài liệu tham khảo:

1. OSC Education; Lịch sử hình thành đất nước Nhật Bản

2. Tour Nhật Bản - Du lịch Tầm nhìn Việt; 2024; Khái Quát Lịch Sử Nhật Bản Qua Từng Thời Kỳ

Xem thêm bài viết: Khái quát lịch sử Nhật Bản qua từng thời kỳ (Phần 2)

Ngày 22 Tháng 09 Năm 2025, Admin N.